شتاب دهنده تک
از on 12 خرداد, 1397
88 views
بنام خدا
با گسترش تدریجی فضای کارآفرینی نوآوری محور در کشور عزیزمان، مفاهیم و ساختارهای نوینی در حال شکل گیری و ایفای نقش می باشند. اگرچه کلیت این فعالیت ها، مربوط به امروز و دیروز نیست و از سالیان پیش، اقدامات به صورت فردی، محدود و جسته و گریخته شروع شده بود اما در یک سال اخیر است که شاهد فعالیت های منسجم و ساختار یافته در این زمینه هستیم.
مرکز شتابدهی فناوری TAC در نتیجه همفکری، تفاهم و همکاری بزرگان صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران، و فعالین و متخصصان کارآفرینی دانش بنیان و نوآوری محور، از بهار ۱۳۹۴ فعالیت خود را آغاز کرد. این مرکز در نتیجه جلسات مهم و ارزشمند داوری، ۵ گروه از بهترین و خوشفکرترین جوانان کشور را جهت ارائه حمایت های مادی و معنوی خود در اولین دوره شتابدهی که از ابتدای آذر ۹۴ شروع شده، پذیرفته است.
در این مدت، از زمان آغاز به کار رسمی این مرکز تا کنون، تماس ها، پرسش ها و گپ و گفت های متعددی با علاقمندان انجام شده است. به علت عدم وجود منابع اطلاعاتی و آموزشی کافی، تعداد زیادی از این پرسش ها، در میان علاقمندان، مشترک هستند و دغدغه قشر وسیعی از مخاطبان می باشد. بنابراین تصمیم گرفتیم تا در وبلاگ TAC به مرور مطالب کلیدی و دانش عملیاتی مرتبط با حوزه فعالیت مراکز شتابدهی ارائه نماییم تا علاقمندان گرامی یک خوانش یکدست، ساده و صحیح را از موضوعات گاها پیچیده و کمتر بحث شده را داشته باشند.
در این مطلب به چند مفهوم اولیه و مهم می پردازیم.
تعریف شتابدهنده:
دنیای امروز، دنیای کارآفرینان است. دنیای افراد خوشفکر با دیدگاه های منحصر به فرد، انرژی و پشتکار زیاد و عزم جدی که می خواهند از طریق اجرایی کردن ایده های نوآورانه شان دنیا را به چیزی بهتر از آنچه هست تغییر دهند. این کارآفرینان به فضای فیزیکی، فکری و فرهنگی برای پرورش و حمایت از استارتاپ های نوآورانه شان از روزهای اولیه شکل گیری شان تا رسیدن به اهداف و برنامه هایشان در کوتاه مدت و همچنین کمک به تبدیل آن ها به شرکت های بزرگ و تعیین کننده در بازارهایشان در بلند مدت، نیاز دارند.
در این مسیر طولانی و پرپیچ و خم، کارآفرینان با موانع و مشکلات بسیاری روبرو خواهند شد و اغلب به بیراهه منحرف می شوند. تلاش های مختلفی به اقتضای فضای فکری حاکم بر جامعه از سال های گذشته تا به امروز در قالب های دولتی مانند مراکز رشد دانشگاهی، پارک های علم و فناوری و … از سوی دولت انجام شده است و نتایج گاه بسیار خوبی را در بر داشته است. اما به دلایل گوناگون از جمله ساختار بروکراتیک، با لایه های مدیریتی متعدد، و به دلیل عدم وجود قوانین مشخص و ممانعت های قانونی موجود در شراکت بخش دولتی با کسب و کارهای نوپایی که به بخش خصوصی وارد خواهند شد این مراکز، اگرچه هزینه های بالایی صرف کرده اند اما آنگونه که انتظار می رفت، موفق نبوده اند.
اهمیت ورود بخش خصوصی:
اینجاست که بخش خصوصی خود باید به فکر کمک به رشد خود باشد و نوزاده هایش را زیر پر و بال گرفته و حمایت کند. به این ترتیب، مفهوم و ساختار جدیدی شکل می گیرد که در آن کسب و کارهای نوپا که شرایط خاصی را که در ادامه گفته می شود کسب کرده اند، وارد شراکت با بخش خصوصی می شوند به این امید که چابکتر، هوشمندانه تر و با شتاب بیشتر مسیر رشد خود را طی کنند. اضافه بر آن، وجود برنامه حمایتی مشخص با زمانبندی محدود و شروع و پایان از پیش تعیین شده، کمک می کند که کارآفرینان با تمرکز بیشتری، تمام تلاش و انرژی را بکار ببرند تا به اهدافشان دست پیدا کنند.
شتابدهنده چیست؟
شتابدهنده (Accelerator) یک ساختار منسجم و مشخص در جهت حمایت و توسعه کارآفرینی نوآورانه و دانش بنیان است که با هدف ارائه موارد زیر ایجاد می شود:
کمک به کوتاه کردن روندهای راه اندازی و توسعه یک کسب و کار نوپا
کمک در جهت بالا بردن کیفیت محصولات و خدمات، و ثبات مالی کسب و کار نوپا
آموزش و پرورش استارتاپ های پذیرش شده به صورت موازی و گروهی به این دلیل که در زمان های مشخصی گروه های استارتاپی وارد و خارج می شوند (بر خلاف مدل مراکز رشد که یک یک و به صورت موردی عمل می کنند)
مشارکت در فرآیند فشرده ی توسعه کسب و کار نوپا برای یک مدت محدود (حداکثر ۶ ماه)
دارا بودن یک سیلابس آموزشی کسب و کار محور
ارائه ی مربی گری و یا منتورینگ و راهنمایی و مشاوره از کارآفرینان پیشکسوت و باتجربه به کارآفرینان
افزون بر این ها، (نه همه ی) شتابدهنده ها، با ویژگی های زیر متمایز می شوند:
فرآینده انتخاب، و داوری بسیار رقابتی
ارائه ی سرمایه اولیه
معرفی کارآفرینان به سرمایه گذاران احتمالی
بازه ی زمانی ۳ تا ۴ ماهه
فضای کاری مشترک همراه با کمک و کاهش قیمت برای دسترسی به زیر ساخت ها و خدمات اداری
در تعاریف بالا ۳ نکته مهم و قابل تامل وجود دارد:
۱. نکته مهم در تعریف یک شتابدهنده، شراکت است:
شراکت هم در موفقیت و هم در شکست که این امر در قالب یک مدل همکاری مشخص شامل تقسیم سهام میان کارآفرینان و شتابدهنده در ازای آورده های نقدی و غیرنقدی دو طرف عملیاتی می شود. برای نمونه دریافت درصد کمی از سهام توسط شتابدهنده در ازای سرمایه نقدی و غیرنقدی که ارائه می نماید. لازم است دقت شود که میزان سهامی که شتابدهنده دریافت می کند نباید آنقدر زیاد باشد که کنترل کسب و کار را از کارآفرین بگیرد، و یا جایی را برای ورود سرمایه گذاران بعدی در آینده باقی نگذارد.
این روش شراکت بر اساس زیرساخت های قانونی کشورمان، انجام پذیر است که در مطالب بعدی به طور دقیق تر به جزئیات آن خواهیم پرداخت.
۲. تاکید مهم دیگر بر برنامه زمانی مشخص است:
هدف یک شتابدهنده کوتاه کردن و شتابدهی به پروسه های راه اندازی یک کسب و کار نوپاست. اگر برنامه زمانی با آغاز و پایان مشخص وجود نداشته باشد و دو طرف یعنی شتابدهنده و استارتاپ، خود را به یک بازه زمانی از پیش تعیین شده مقید ندانند، به احتمال زیاد شتابی در اجرای نقش های خود هم نخواهند داشت. در واقع این موضوع یکی از تفاوت های اساسی شتابدهنده ها با مراکز رشد (incubators) هم هست. در آن مراکز در کشورمان (چه خصوصی و چه دولتی) زمان معنا و ارزش خودش را کم کم از دست می دهد، و معمولا استارتاپ ها با زمان های طولانی در آنجا باقی می مانند تا بلکه به جایی برسند. تصور کنید نوزادی که برای زمان مشخصی نیاز به incubation دارد تا به رشد لازم برسد، را بیش از اندازه ی طبیعی در دستگاه انکوبانور بماند. این نوزاد قطعا نوزاد سالمی نخواهد شد.
۳. نکته مهم دیگر، وجود منتورهای حرفه ای می باشد:
مشخص است که منتور با مربی آموزشی، متفاوت است. تعریف مناسبی که از کلمه منتور می توان ارائه کرد، فردی است با تجربه که سال ها در یک حوزه ی مشخص فعالیت عملی داشته است، شکست ها و موفقیت های متعدد تجربه کرده است. معمولا چنین افرادی به سبب تجربه، سن بالاتری داشته و به قول معروف چندین پیراهن بیشتر پاره کرده اند. چنین افرادی، در حوزه های کاری خود سرشناس و بسیار با ارزش هستند، روابط تجاری بسیار خوبی دارند و مورد قبول فعالان آن حوزه هستند. ارتباط داشتن با چنین بزرگانی، برای کارآفرینان جوان، افتخار محسوب می شود. آنان با یک جمله، یک اشاره یا یک تماس، می توانند طرز فکر یک کارآفرین را دگرگون می نماید و به حرکت او به سمت موفقیت شتاب می دهدد. در ادبیات عرفانی و کهن ما، به چنین شخصیتی هایی با عنوان های مانند پیرِ راه، مرشد، رهنمون و … یاد می شود.
در پایان این مطلب لازم به ذکر است اگرچه، تنها راه رسیدن به موفقیت در راه اندازی یک کسب و کار با ارزش، شتابدهنده ها نیستند اماتوجه به نکات فوق بسیار حائر اهمیت است چراکه این نکات و ساختاری که پتانسیل ارائه عملیاتی این موارد را داشته باشد می تواند به کارآفرینان کمک کند تا به درستی به سوی موفقیت شتاب بگیرند.